Web sitesi projesi başlamadan önce hedef, kapsam, içerik, hesap sahipliği ve bakım planı netleştirilmelidir. Bir fiyat teklifinin sağlıklı karşılaştırılabilmesi için yalnızca görsele değil, teslim edilecek işlevlere de bakın.
İlk karar: Web sitesi hangi işi yapacak?
“Bir web sitem olsun” tek başına yeterli proje tanımı değildir. Ziyaretçinin hangi sorusuna yanıt bulacağını ve siteye geldikten sonra ne yapabilmesini istediğinizi birer cümleyle yazın. Bilgi veren bir kurumsal site, çevrim içi satış yapan bir mağaza ve üyelik gerektiren bir uygulama farklı altyapılar gerektirir. Görünüşte benzer iki site, arka plandaki iş akışları yüzünden bütçe ve bakım açısından çok farklı olabilir.
- Tanıtım sitesi: Kurum, hizmetler, çalışma alanı ve iletişim bilgilerini açıklar.
- İçerik sitesi: Rehber, haber ve dokümanları kolay bulunur kategoriler altında sunar.
- E-ticaret: Ürün, stok, sepet, ödeme, teslimat ve sipariş sonrası süreçleri içerir.
- Özel sistem: Randevu, üye paneli, müşteri kaydı veya farklı yazılımlarla veri alışverişi yapabilir.
Kararsızsanız önce web sitesi planlama rehberindeki hedef kitle ve sayfa haritası adımlarını tamamlayın. Bu hazırlık, gereksiz özellik satın alma ve sonradan kapsam değişikliği riskini azaltır.
Teklif istemeden önce bir sayfalık ihtiyaç belgesi hazırlayın
Uzun bir teknik şartname yazmak zorunda değilsiniz. Aşağıdaki bilgilerin tek bir belgede bulunması, farklı teklifleri aynı kapsam üzerinden karşılaştırmanıza yardım eder:
- Amaç: Örneğin “Veliler okulun eğitim yaklaşımını inceleyip ziyaret randevusu isteyebilsin.”
- Hedef kullanıcı: Hizmeti araştıran veli, satın alma sorumlusu, mevcut müşteri veya iş başvurusu yapan aday.
- Sayfa listesi: Ana sayfa, hakkımızda, hizmetler, sık sorulan sorular, iletişim gibi ihtiyaç duyulan adresler.
- Özel işlev: Form, dosya yükleme, takvim, çoklu dil, online ödeme, yönetim paneli veya API bağlantısı.
- İçerik sorumluluğu: Metinleri, fotoğrafları, logoyu ve hukuki metinleri kimin sağlayacağı.
- Bakım: Yayın sonrasında kim güncelleme yapacak; hatalara kim, hangi süre içinde bakacak?
Somut örnek: Altı sayfalık bir anaokulu sitesi düşünelim. Hakkımızda, eğitim yaklaşımı, yaş grupları, günlük akış, fotoğraf galerisi ve iletişim sayfaları planlanıyor. Form gönderimi bir e-posta adresine ulaşacak, yönetici fotoğrafları değiştirebilecek. Bu, “anaokulu sitesi” demekten çok daha ölçülebilir bir kapsamdır. Formla toplanacak kişisel verilerin nasıl işleneceği ve saklanacağı da ayrı bir gereksinim olarak ele alınmalıdır.
Hazır tema mı, özgün geliştirme mi?
Hazır tema ile hazırlanmış bir site otomatik olarak kötü, özel yazılım ise otomatik olarak iyi değildir. Kararı ihtiyaç, bütçe, sahip olunacak hesaplar ve uzun vadeli bakım üzerinden verin.
| Karar alanı | Hazır altyapıda sorgulayın | Özel geliştirmede sorgulayın |
|---|---|---|
| Güncelleme | İçerikler temadan bağımsız mı; düzenleyiciye bağımlılık var mı? | Bakım ve yeni özellikler kim tarafından yapılacak? |
| İşlev | Gerekli özellikler güvenilir bileşenlerle karşılanıyor mu? | İşlev için yazılı gereksinim ve test senaryosu var mı? |
| Taşınabilirlik | İçerik ve veriler dışa aktarılabiliyor mu? | Kaynak kodu ve veri aktarım koşulları açık mı? |
| Maliyet | Tema, lisans ve yenileme giderleri belli mi? | İlk geliştirme ve sonraki değişikliklerin koşulları yazılı mı? |
Küçük bir tanıtım sitesinde iyi seçilmiş, bakımı yapılan hazır bir yapı yeterli olabilir. Özel üyelik, karmaşık stok veya birden fazla sistemle entegrasyon gerekiyorsa gereksinim analiziyle başka bir çözüm uygun görülebilir. Daha ayrıntılı değerlendirme için hazır web tasarım rehberine bakabilirsiniz.
Alan adı, barındırma ve hesapların sahibi kim olacak?
Alan adı (domain) sitenin adresidir; barındırma (hosting) dosyaların ve uygulamanın çalıştığı hizmettir. DNS, alan adını ilgili servislere yönlendirir. Bunlar birbirine bağlıdır ama aynı hesap değildir. Siteyi kimin yaptığı kadar, bu hesapları kimin kontrol ettiği de önemlidir.
- Alan adı kayıt kuruluşundaki hesabı, yenileme tarihini ve kurtarma e-postasını doğrulayın.
- Hosting, DNS, iş e-postası ve analiz hesapları için kimin yönetici olduğu belli olsun.
- Bir hizmet sağlayıcıya yetki verilecekse mümkünse ayrı kullanıcı hesabı açın; kişisel ana parolaları paylaşmayın.
- Teslim sırasında yedeklerin nerede saklandığını, nasıl geri yüklendiğini ve tüm ücretli lisansların kime ait olduğunu yazılı alın.
Hesapların birbirinden farkını domain, hosting ve DNS rehberinde daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
“SEO dahil” ifadesi tam olarak ne anlama geliyor?
Teklifte “SEO uyumlu” yazması belirli bir Google sırası vaat etmez. Teknik hazırlık ile uzun dönem SEO çalışması farklı kapsamlar olabilir. Teslim edilecek işlerin tek tek belirtilmesini isteyin:
- Her önemli sayfanın amacına uygun başlık, açıklama ve tek bir ana konusu olması.
- İç bağlantılar, anlaşılır URL'ler, mobilde erişilebilir menü ve form alanları.
- Doğru HTTP yanıtları, HTTPS, gereksiz
noindexişaretlerinin bulunmaması ve tutarlı canonical adresleri. - Gerçekten yayımlanan kanonik URL'leri içeren XML site haritası ve Search Console kurulumu.
- Mevcut bir site taşınıyorsa eski URL'ler için içerikle eşleşen yönlendirme planı.
İçerik stratejisi, düzenli iyileştirme, bağlantı kazanımı ve performans takibi ayrıca çalışma gerektirebilir. Teknik kontrollerin anlamı için SEO uyumlu web sitesi rehberini kullanın. Site haritasına eklenmek, tek başına dizine alınma ya da sıralama garantisi değildir.
Sözleşme veya iş tanımında hangi teslimler yazmalı?
| Teslim kalemi | Kabul ederken nasıl kontrol edilir? |
|---|---|
| Sayfalar ve içerik | Onaylanan sayfa listesi, metinler, görseller ve URL'ler eksiksiz mi? |
| Form ve iletişim | Deneme başvurusu doğru adrese ulaşıyor, kullanıcıya anlaşılır sonuç gösteriliyor mu? |
| Mobil kullanım | Telefon ekranında menü, dokunma alanları ve okunabilirlik iyi mi? |
| İçerik yönetimi | Yetkili bir kişi metin ve görselleri yardım almadan değiştirebiliyor mu? |
| Güvenlik ve yedek | HTTPS çalışıyor, yetkiler sınırlı, bir yedekten geri yükleme denenmiş mi? |
| SEO başlangıcı | Temel sayfalar taranabilir, doğru canonical ve site haritası kullanılıyor mu? |
| Devir ve destek | Hesaplar, varsa lisanslar, dökümantasyon, destek süresi ve iletişim kanalı teslim edilmiş mi? |
“Her şey dahil” gibi belirsiz ifadeler yerine, kabul testinin sonucu ve düzeltmelerden kimin sorumlu olacağı yazılmalıdır. Hata düzeltme, yeni özellik geliştirme ve düzenli bakım aynı iş değildir.
Yayın öncesi kısa test senaryosu
- Bir ziyaretçi gibi siteye telefondan girin: İlk ekranda ne yaptığınız anlaşılıyor mu?
- Menüyü klavye ile deneyin; önemli bölümlere ulaşabildiğinizi doğrulayın.
- Formu bir kez doğru, bir kez hatalı bilgilerle doldurun; hata açıklamalarını ve e-posta teslimini inceleyin.
- Görsellerin, logonun ve iletişim bilgilerinin güncelliğini kontrol edin.
- Bağlantıları açın; kırık bağlantı veya yanlış sayfaya götüren yönlendirme arayın.
- Yedek alma ve geri yükleme yöntemini gösteren kısa bir teslim kaydı isteyin.
Form alanlarının görünür ve doğru ilişkilendirilmiş etiketleri olması, yalnız görsel bir tercih değildir; yardımcı teknolojiyle erişimi de etkiler. Ayrıntılı örnek için W3C form etiketleme rehberine bakabilirsiniz.
Web sitesi teslim alındıktan sonra iş bitiyor mu?
Bir web sitesi güncel tutulması gereken dijital bir varlıktır. İçerik değişiklikleri, güvenlik güncellemeleri, yedekler, alan adı yenilemesi ve zaman içinde performans kontrolü için sorumlu belirleyin. En azından kritik hesapların kurtarılabilir olduğundan ve aynı dosyaların farklı bir ortamda çalıştırılabildiğinden emin olun. Yayın sonrasındaki ayrıntılı adımları site tesliminden sonra yapılacaklar rehberinde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Web sitesi yaptırmak için teknik bilgi şart mı?
Hayır. Hedef kullanıcı, içerik, iş akışı ve hesap sahipliği konusunda karar verebilmeniz yeterli bir başlangıçtır. Teknik çözümlerin neden seçildiğinin anlaşılır şekilde açıklanmasını isteyin.
Çok sayfalı site her zaman daha mı iyi?
Hayır. Her sayfanın ayrı bir kullanıcı ihtiyacını karşılaması gerekir. Benzer metinleri farklı başlıklarla çoğaltmak, iyi bir bilgi mimarisi oluşturmaz.
Yayına çıktığı gün Google'da görünür mü?
Buna garanti verilemez. Arama motorunun sayfayı keşfetmesi, taraması ve dizine eklemeyi seçmesi ayrı aşamalardır. Teknik engelleri gidermek mümkündür; sonuç ve süreyi zorunlu kılmak mümkün değildir.